6 điều cần biết về còi xương thiếu Vitamin D ở trẻ

474

Còi xương thiếu Vitamin D là một trong những bệnh nguy hiểm rất dễ gặp ở trẻ em nếu không được cung cấp đủ chất. Thực chất cơ chế của căn bệnh này là gì, có tác động như thế nào tới sức khỏe và được điều trị ra sao? Hãy cùng tìm hiểu ngay dưới đây. 

Có thể bạn quan tâm: Bệnh còi xương sớm là gì? 5 nguyên nhân, 6 cách phòng đơn giản

1. Còi xương thiếu Vitamin D là gì?

còi xương do thiếu vitamin d

Tình trạng còi xương thiếu Vitamin D ngày càng phổ biến ở trẻ nhỏ hiện nay
 

Còi xương thiếu Vitamin D là tình trạng còi xương ở cơ thể mà nguyên nhân chính là do thiếu vitamin D. Cũng vì nguyên nhân này mà cơ thể không thể hấp thụ được đủ lượng Canxi cần thiết dẫn đến thiếu Canxi và hệ xương suy yếu, tạo ra bệnh còi xương. 

Vitamin D không tham gia trực tiếp vào quá trình tạo xương nhưng lại có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hấp thụ và chuyển hóa Canxi - thành phần chính tạo nên xương. Vitamin D vận chuyển Canxi từ thành ruột vào máu, sau đó đi tới xương và các cơ quan khác. 

Thiếu Vitamin D cơ thể chỉ có thể hấp thụ 20% nhu cầu Canxi cần thiết cho xương khiến xương mềm, yếu, thiếu chất dẫn đến còi xương. Vì vậy, trong điều trị và phòng tránh còi xương ở trẻ bổ sung Vitamin D là việc cần thiết được ưu tiên hàng đầu. 

Ngoài ra bạn đọc cần lưu ý còi xương thiếu vitamin D khác hẳn với còi xương thông thường nói chung. Vậy nên cần phân biệt rõ ràng giữa hai loại bệnh này đế tránh những sai lầm trong chữa trị và phòng tránh không mong muốn.

Đọc thêm: Bệnh còi xương là gì? Nguyên nhân và cách phòng chống

2. Còi xương thiếu Vitamin D khiến cơ thể bị ảnh hưởng như thế nào?

bé có biểu hiện chậm biết bò

Còi xương thiếu Vitamin D có thể gây nên tình trạng chậm biết bò ở trẻ
 

Còi xương thiếu Vitamin D là tiền đề gây nên các bệnh nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ hiện tại và tương lai của trẻ nếu không được điều trị kịp thời.

  • Trẻ quấy khóc khó ngủ về đêm.
  • Trẻ chậm biết bò, biết đứng, đi lại không vững và dễ ngã.
  • Hay rụng tóc.
  • Bé chậm mọc răng, nhanh sâu răng, hỏng răng.
  • Khả năng phản ứng chậm, kém linh hoạt.
  • Trí nhớ kém, hay quên.
  • Thiếu Vitamin D khiến khả năng hấp thụ Canxi kém. Canxi nạp vào cơ thể thay vì được đưa vào máu sẽ bị thải ra ngoài, tích tụ tại thận gây sỏi thận, vôi hóa mạch máu vô cùng nguy hiểm. 
  • Lười vận động, nhanh mệt.
  • Hay ra mồ hôi trộm, đặc biệt về đêm, cơ thể lạnh, sức đề kháng kém nên dễ bị bệnh hơn. 

3. Cách kiểm tra khi cơ thể còi xương thiếu Vitamin D

Chăm sóc trẻ thiếu vitamin D và kiểm tra xem trẻ có bị còi xương hay không, cha mẹ nên cho con đi khám còi xương suy dinh dưỡng tại viện dinh dưỡng hoặc đi kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ. 

3.1. Khám lâm sàng

khám lâm sàng để kiểm tra tình trạng còi xương ở trẻ

Có thể phát hiện tình trạng còi xương ở trẻ qua hình thức khám lâm sàng
 

Dấu hiệu thiếu vitamin D3 ở trẻ sơ sinh thường có một số biểu hiện ở hoạt động của hệ thần kinh và hệ xương. 

  • Dấu hiệu của hệ thần kinh khi thiếu Vitamin D: 

    • Trẻ thiếu Vitamin D thường dễ cáu gắt, khó ngủ, ngủ chập chờn.
    • Kém linh hoạt, phản ứng chậm với các dấu hiệu xung quanh.
    • Tình trạng kéo dài khiến bé có dấu hiệu trí nhớ kém.
    • Có thẻ có giật bất ngờ do hạ Canxi máu.
  • Dấu hiệu của xương khi thiếu Vitamin D:

    • Trẻ thiếu Vitamin D có thể có các dấu hiệu dị dạng xương như 
    • Trẻ bị chân vòng kiềng, biến dạng và chậm phát triển thể lực.
    • Xương sống có thể bị gù, vẹo, hẹp khung chậu.
    • Xương sọ mềm, ấn lõm, trở lại bình thường khi nhấc tay ra (dấu hiệu quả bóng bàn), đầu bẹt.
    • Thóp rộng, bờ thóp mềm, lâu liền thóp
    • Đầu xương cổ tay to, phì đại thành "vòng cổ tay".

3.2. Chụp X-quang

phát hiện còi xương bằng biện pháp chụp x quang

Chụp X-quang dễ dàng phát hiện còi xưởng trẻ
 

Khi chụp X-quang, mật độ Canxi trong xương sẽ được thể hiện rõ trên phim chụp. Các biến dạng hoặc sự phát triển bất thường của xương cũng sẽ được thể hiện. Từ đó, bác sĩ có thể kết luận được trẻ có bị còi xương hay không. 

3.3. Xét nghiệm sinh hóa máu

Khi được hấp thụ vào cơ thể, Canxi sẽ được đưa vào máu rồi sau đó mới chuyển tới xương. Do đó, xét nghiệm sinh hóa máu, xác định hàm lượng Canxi hòa tan cùng các chất liên quan có thể đánh giá được mức độ thiếu hụt và kết luận trẻ có bị còi xương hay không.

Các bác sĩ có thể làm những xét nghiệm máu sau: 

  • Hàm lượng 25(OH) D huyết thanh:
    • Trên 75mmol/L : Đủ Vitamin D.
    • 50- 75mmol/L: Ít Vitamin D, cần bổ sung.
    • Dưới 50mmol/L: Thiếu Vitamin D.
    • Dưới 25mmol/L: Thiếu Vitamin D nặng.
  • Nồng độ Phospho:  
    • Bình thường: 4,5-6,5 mg/dL.
    • Trẻ còi xương: 1,5-3,5 mg/dL.
  • Men phosphatase kiềm: 
    • Bình thương: 500 IU/dL.
    • Có xu hướng tăng khi còi xương: Trên 500 IU/dL.

3.4. Xét nghiệm nước tiểu

Canxi khi không được hấp thụ sẽ được đào thải qua nước tiểu. Vì vậy xét nghiệm nước tiểu cũng cho thấy tình trạng còi xương ở trẻ. Nếu kết quả xét nghiệm nước tiểu cho kết quả Canxi niệu giảm, Phospho niệu tăng, Acid Amin niệu tăng, pH niệu giảm thì chứng tỏ bé đã bị còi xương cần phải điều trị nhanh chóng. 

4. Hàm lượng Vitamin D cần bổ sung chính xác là bao nhiêu? 

hàm lượng vitamin d bổ sung theo chỉ định của bác sĩ

Ở mỗi độ tuổi hàm lượng Vitamin D ở trẻ nhỏ là khác nhau
 

Để phòng ngừa và điều trị bệnh còi xương thiếu Vitamin D ở trẻ nhỏ, việc bổ sung Vitamin D cho trẻ là rất cần thiết. Tuỳ vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ, nhu cầu bổ sung Vitamin D sẽ thay đổi khác nhau, trung bình như sau: 

Độ tuổi

Hàm lượng bổ sung

Dưới 1 tuổi

400 IU Vitamin D/ngày

Từ 1 tuổi trở lên

600mg -1000 IU Vitamin D/ngày

Trẻ bị còi xương và có nguy cơ bị thiếu hụt Vitamin D cần bổ sung hàm lượng Vitamin D liều cao theo chỉ định của bác sĩ. Tốt nhất phụ huynh nên đưa con đi làm các xét nghiệm kiểm tra tình trạng thiếu hụt Vitamin D để được tư vấn và chỉ định liều lượng bổ sung phù hợp hơn. 

5. Nguyên nhân nào khiến trẻ bị thiếu Vitamin D

Nguyên nhân thiếu vitamin D ở trẻ dễ thấy khi mẹ cho trẻ làm quen với chế độ sinh hoạt chưa khoa học như thế này:

  • Ít tiếp xúc ánh nắng mặt trời

Có tới 80% lượng Vitamin D cần thiết có thể được cơ thể tự tổng hợp từ ánh nắng mặt trời. Vì vậy, trẻ không được tắm nắng thường xuyên sẽ rất dễ bị thiếu Vitamin D và bị còi xương. 

  • Chế độ ăn thiếu Vitamin D 

20% lượng Vitamin D cần thiết được cơ thể hấp thụ từ chế độ ăn uống hàng ngày. Do đó, chế độ ăn thiếu Vitamin D hoặc thiếu chất béo cũng sẽ khiến cơ thể không hấp thụ được đủ lượng Vitamin D cần thiết. 

  • Không bổ sung thực phẩm chứa Canxi, Photpho, Vitamin và các khoáng chất quan trọng

Nhiều phụ huynh do thiếu kiến thức dinh dưỡng mà quá tập trung bổ sung các thực phẩm giàu đạm, chất béo và quên đi các chất còn lại khiến trẻ phát triển thiếu cân đối. Tình trạng này kéo dài có thể khiến bé tuy có ngoại hình tròn trịa mũm mĩm nhưng bị thiếu Canxi và Vitamin D nhưng rất khó phát hiện. 

  • Dùng nhiều thực phẩm gây ức chế hấp thụ Canxi

Các thực phẩm chứa sắt, đạm, sữa, hải sản… khi sử dụng quá nhiều có thể gây ức chế quá trình hấp thụ Canxi của cơ thể, đồng thời tăng cường đào thải Canxi ra ngoài. Lượng Canxi còn lại không thể hấp thụ bị tích tụ tại thận gây sỏi thận vô cùng nguy hiểm.

Vì vậy, khi uống Canxi hoặc khi ăn các món giàu Canxi cần giãn cách thời gian dùng các thực phẩm này từ 1- 2 tiếng và nên cân đối khối lượng nạp vào cho phù hợp. 

  • Môi trường sống cản trở hấp thu Vitamin D

Mùa đông, vùng núi cao nhiều sương mù, nhà ở chật chội, ô nhiễm... đều khiến ánh sáng yếu, cơ thể ít tiếp xúc được với ánh nắng mặt trời, nên không sản sinh Vitamin D, gây còi xương. 

6. Cách phòng và chữa cho trẻ còi xương thiếu Vitamin D

Để phòng và chữa khỏi bệnh còi xương do thiếu hụt Vitamin D ở trẻ nhỏ. Cha mẹ cần chú ý tới sức khỏe của cả mẹ và bé, tìm hiểu thông tin và chăm sóc sức khỏe mẹ và bé đúng cách. 

Đọc thêm: Tại sao Vitamin D chống còi xương? 7 cách bổ sung Vitamin D chống còi xương

6.1. Giáo dục dinh dưỡng cho cả gia đình

Việc bổ sung dinh dưỡng cho bé không phải chỉ một người làm được mà cần có sự hỗ trợ chung tay góp sức của cả gia đình. Vì vậy, cần phải tăng cường giáo dục dinh dưỡng để cả gia đình cũng thực hiện và áp dụng thì mới có hiệu quả. 

Việc bổ sung dinh dưỡng cần bắt đầu từ ngay giai đoạn mang bầu kéo dài đến hết thời kỳ cho con bú. Phụ huynh có thể tham gia các lớp học dinh dưỡng cho mẹ và bé hoặc tìm hiểu thông tin qua sách báo để tăng thêm hiểu biết chính xác về chế độ dinh dưỡng cho trẻ. 

6.2. Bổ sung thực phẩm giàu Vitamin D

bổ sung thực phẩm giàu vitamin d cho trẻ còi xương

Thực phẩm giàu Vitamin D như hải sản, cá, sò, trứng cá
 

Thiếu vitamin D cần ăn gì là câu hỏi của rất nhiều bà mẹ. Các bác sĩ đã giải đáp như sau bên cạnh việc cho trẻ tắm nắng hằng ngày, phụ huynh cần cho trẻ ăn các thực phẩm giàu Vitamin D như hải sản, cá, sò, trứng cá, đậu nành, nấm, ngũ cốc...

Để có thể hấp thụ Vitamin D hiệu quả nhất từ những thực phẩm kể trên thì mẹ không nên chế biến chúng quá kỹ cũng như tẩm ướp nhiều gia vị, điều này sẽ khiến lượng dinh dưỡng bị giảm. Bên cạnh đó mẹ cũng nên chú ý khẩu vị của bé để nấu các món ăn vừa miệng giúp trẻ ăn ngon hơn.

6.3. Bổ sung thực phẩm giàu Canxi, Phospho, Protein, Vitamin và khoáng chất

Cần tăng cường bổ sung thực phẩm giàu Canxi, Photpho, Protein, Vitamin và khoáng chất giúp cho quá trình phát triển toàn diện về cả thế chất và trí não của trẻ. Đây cũng là những khoáng chất quan trọng trong quá trình tạo xương, giúp xương chắc khỏe, phát triển chiều cao và thông minh hơn. 

Phụ huynh cần bổ sung cân đối các dưỡng chất, tránh trường hợp thiếu chất này, dư chất kia, đặc biệt là thừa Canxi đều có thể gây ra những bệnh nguy hiểm cho trẻ như rối loạn tiêu hóa, sỏi thận, vôi hoá mô…  

6.4. Tăng dầu mỡ vào mỗi bữa ăn

bổ sung dầu mỡ cho món ăn

Dầu mỡ trong đồ ăn giúp cơ thể hấp thụ Vitamin D tốt hơn
 

Vitamin D, Vitamin A và Vitamin E là nhóm Vitamin tan trong dầu mỡ. Vì vậy cần phải thêm dầu mỡ trong chế độ ăn để cơ thể hấp thụ các Vitamin này tốt hơn, giúp cơ thể hấp thụ đủ Vitamin D, tránh bệnh còi xương hiệu quả.

Phụ huynh nên dùng các loại dầu thực vật như dầu oliu, dầu hoa cải để chế biến thức ăn sẽ an toàn hơn. Lưu ý không nên thêm quá nhiều dầu mỡ trong các món chiên xào, thức ăn nhanh vì có thể gây các bệnh về dạ dày cho trẻ nhỏ. 

6.5. Tắm nắng đều đặn hàng ngày

Tắm nắng hàng ngày để tăng cường hấp thụ Vitamin D cho cơ thể.

  • Khung giờ tắm nắng tốt nhất cho trẻ là từ 6 - 9h sáng hoặc sau 4 - 5 giờ chiều.
  • Mỗi lần tắm nắng khoảng từ 20 - 30 phút là phù hợp.
  • Trẻ mới tắm nắng lần đầu nên tắm nắng khoảng 10 phút, sau đó tăng dần theo thời gian.
  • Thời gian tắm nắng có thể linh hoạt tùy theo thời tiết, ví dụ như khi trời mùa đông thì tắm nắng muộn hơn vào buổi sáng, trong khi trời mùa hè thì tắm nắng sớm hơn.

Khi tắm nắng cho trẻ, không nên quấn trẻ quá kỹ, mà nên để phơi chân tay bé ra nắng, che chắn phần mặt. Tắm nắng trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời, tuyệt đối không tắm nắng qua cửa kính để bé hấp thụ được các Vitamin D tốt nhất. 

Đọc thêm: Tại sao chống còi xương phải thường xuyên tắm nắng?

6.6. Điều trị bệnh có thể khiến cơ thể thiếu Vitamin D

Thiếu Vitamin D có thể do trẻ thiếu tắm nắng hoặc cũng có thể do một số bệnh lý như nhiễm khuẩn hô hấp, sởi, rối loạn tiêu hoá kéo dài... Vì vậy, phụ huynh cần xác định chính xác nguyên nhân khiến trẻ bị thiếu Vitamin D, sau đó điều trị dứt điểm thì việc bổ sung chất mới có hiệu quả. 

6.7. Duy trì môi trường sạch sẽ, thoáng mát

Phòng còi xương ở trẻ sơ sinh phụ huynh nên cho bé ở trong những căn phòng sạch sẽ, thoáng mát, có cửa sổ để bé hấp thụ ánh sáng mặt trời chủ động hơn.

Cố gắng giữ gìn cho các vật dụng và đồ dùng của bé luôn sạch sẽ, hợp vệ sinh, không có bụi bẩn để phòng tránh bé bị mắc các bệnh nhiễm khuẩn làm giảm hấp thụ Vitamin D cho cơ thể. 

6.8. Bổ sung Vitamin D3, Canxi nano và MK7 qua đường uống

bổ sung kết hợp canxi nano, d3 và mk7 để cơ thể hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn

Còi xương thiếu vitamin D nên bổ sung thêm Vitamin D3, Canxi nano và MK7 qua đường uống
 

Cơ thể chỉ có thể hấp thụ một lượng nhỏ các chất từ thực phẩm, vì vậy để điều trị và phòng tránh còi xương cho trẻ nhỏ nên bổ sung thêm Vitamin D3, Canxi nano và MK7 qua đường uống. 

  • Canxi nano là dạng Canxi tinh chế với các phân tử có kích thước siêu nhỏ, giúp tăng gấp 200 lần khả năng hấp thụ vào cơ thể.
  • Vitamin D3 hỗ trợ đưa Canxi từ thành ruột vào máu và hạn chế sự đào thải Canxi ở thận.
  • MK7 là chất gì? Dưỡng chất này chính là Vitamin K2, vai trò của MK7 sẽ đưa Canxi từ máu vào tới tận xương và răng.
  • Không có Vitamin D3 và MK7, Canxi không được hấp thụ và khó chuyển hóa trong cơ thể, dẫn tới việc dù đã bổ sung nhưng thiếu Canxi ở trẻ vấn diễn ra thương xuyên. 
  • Bộ ba Canxi nano, Vitamin D3 và MK7 là sự kết hợp không thể thiếu khi bổ sung Canxi giúp cơ thể bé khỏe mạnh, cao lớn, phát triển đầy đủ về thể chất lẫn trí não. 

Bổ sung Vitamin D chính là bước quan trọng cần thực hiện đầu tiên trong điều trị còi xương thiếu Vitamin D. Thông qua những chia sẻ trên đây hy vọng đã đem đến những thông tin hữu ích giúp phụ huynh có thêm kiến thức trong điều trị và phòng tránh còi xương thiếu Vitamin D cho trẻ hiệu quả hơn. 

5.0 (100%)/2 votes
  • Kinh nghiệm gần 30 năm công tác tại Viện Dinh dưỡng Quốc Gia về chuyên ngành dinh dưỡng tiết chế. Đã tham gia nhiều đề tài cấp Bộ, cấp Nhà Nước về chế độ dinh dưỡng cho người lớn và trẻ em.

CHỌN MUA NGAY

  • 150.000 VNĐ/HỘP
    Thuốc tăng chiều cao Vipteen giúp tăng chiều cao tối đa cho tuổi dậy thì 10 - 18 tuổi. Tìm hiểu mọi thông tin về thuốc...
  • 165.000 VNĐ/HỘP
    Sản phẩm là sự lựa chọn thông minh cho các thế hệ tương lai. Bổ sung Calci và các dưỡng chất thiết yếu nhằm hỗ trợ phát...
  • 215.000 VNĐ/HỘP
    Dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên : Bổ sung dưỡng chất cần thiết giúp trẻ tăng cường sức đề kháng, giảm ốm vặt, hỗ...

ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA

  • GS.TSKH Hoàng Tích Huyền (Cố vấn chuyên môn bài cho bài viết)

    Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dược lý – Đại học Y Hà Nội

    GỬI CÂU HỎI
  • Thầy thuốc ưu tú - Ths.Bs Lê Thị Hải

    Nguyên giám đốc TT khám & Tư vấn Dinh Dưỡng - Viện DDQG

    GỬI CÂU HỎI
  • Ths.Bs Đinh Ngọc Hoa

    Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội

    GỬI CÂU HỎI