6+ ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ BỆNH CÒI XƯƠNG

64

Bệnh còi xương không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe hiện tại mà có thể để lại di chứng đáng tiếc theo suốt cuộc đời của trẻ. Cha mẹ liệu đã thật sự thấu hiểu về căn bệnh này? Hãy cùng theo dõi thêm ngay dưới đây. 

1. Bệnh còi xương là gì?

Bệnh còi xương là một chứng rối loạn chuyển hóa xương ở trẻ em, dẫn tới xương mềm, yếu, dễ gãy và biến dạng. Nguyên nhân dẫn đến chứng bệnh còi xương là do trẻ bị thiếu rất nhiều Vitamin D, Canxi hoặc Phospho trong cơ thể. 

Nếu được phát hiện sớm trong giai đoạn trẻ vẫn đang lớn, căn bệnh này hoàn toàn có thể được điều trị triệt để. Khi này, việc điều trị cho trẻ sẽ dễ dàng hơn và hầu như không có di chứng nào để lại về sau.

Tuy nhiên, trong trường hợp phát hiện muộn, khi xương của trẻ đã ổn định và không phát triển thêm, việc chữa bệnh còi xương là không thể, trẻ sẽ bị còi xương vĩnh viễn. Trẻ thường sẽ phải mang theo nhiều dị tật tới hết đời. 

Vì vậy, ngay khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bị bệnh còi xương, cha mẹ nên lập tức dẫn trẻ đi khám để có thể điều trị kịp thời.

2. Biểu hiện của bệnh còi xương còi xương là gì?

Để có thể chăm sóc trẻ tốt hơn và dẫn trẻ đi điều trị kịp thời, cha mẹ cần nắm rõ những biểu hiện về bệnh của trẻ.

2.1 Biểu hiện rối loạn hệ thần kinh thực vật

Biểu hiện rối loạn hệ thần kinh thực vật

Rối loạn thần kinh thực vật ở trẻ thường có dấu hiệu mệt mỏi, mất ngủ

 

Đây được hiểu là tình trạng mất cân bằng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm và hệ thần kinh đối giao cảm trong mọi hoạt động ở trẻ. Tình trạng này sẽ làm ảnh hưởng đến nhiều chức năng tự động khác của các cơ quan trong cơ thể của trẻ như nhịp tim, huyết áp, túi mật, ruột, phế quản hay dạ dày….

Biểu hiện rối loạn hệ thần kinh thực vật khá đa dạng và có thể thay đổi theo từng trẻ, như:

  • Lo lắng, thở ngắn, hay đổ mồ hôi tay. 
  • Hạ huyết áp, xây xẩm mặt mày, bị choáng. 
  • Nhịp tim không tăng khi hoạt động mạnh. Khi đổi tư thế, trẻ có thể bị mệt và thậm chí là ngất xỉu. 
  • Nhịp tim của trẻ tăng nhanh quá mức khi bị hồi hộp và có hiện tượng đánh trống ngực… 

2.2. Biểu hiện biến dạng xương

trẻ bị bệnh còi xương thường có dấu hiệu xương bị biến dạng

Xương bị biến dạng là dấu hiệu của tình trạng bệnh còi xương ở trẻ em
 

Khi tình trạng còi xương trở nên nặng, kéo dài lâu, lượng Canxi thiếu hụt nghiêm trọng, trẻ sẽ có dấu hiệu biến dạng xương. 

Các triệu chứng này tùy vào độ tuổi sẽ có những biểu hiện khác nhau, cụ thể như sau:

  • Đối với trẻ nhỏ, sơ sinh:
    • Trẻ bờ thóp mềm, rộng và rất lâu liền. 
    • Xương sọ của trẻ mềm, đầu trẻ dễ bị méo mó do tư thế nằm, đầu có thể bẹt về phía sau hoặc một bên. Đầu nhìn to.
    • Răng mọc chậm, mọc không đẹp đường lối và men răng xấu.
  • Đối với trẻ lớn hơn, dấu hiệu bệnh còi xương ở trẻ thiếu niên: 
    • Có chuỗi hạt sườn. 
    • Các xương chi của trẻ bị cong, xuất hiện vòng cổ tay và cổ chân. 
    • Các cơ sẽ nhão nên trẻ bị chậm biết lẫy, bò, ngồi hay đứng, đi…. 

Nếu trẻ không được kịp thời điều trị, cơ thể trẻ có thể để lại nhiều di chứng khác như: lồng ngực biến dạng, ngực dô ra phía trước như ngực gà, gù, chân tay cong, chân vòng kiềng, chữ bát hoặc vẹo cột sống, khung chậu hẹp (tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến chức năng sinh sản của bé gái).

2.3. Biểu hiện thiếu máu

Thiếu máu là khi số lượng hồng cầu trong máu trẻ thấp hơn mức trung bình của trẻ cùng lứa tuổi. Thiếu máu sẽ làm giảm sức đề kháng của cơ thể trẻ, ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng, phát triển tâm vận động và khả năng học tập, phát triển trí thông minh ở trẻ.

Dấu hiệu của bệnh thiếu máu ở trẻ có thể kể đến như:

  • Thiếu máu: Da trẻ xanh xao, lòng bàn tay và niêm mạc bị nhợt nhạc.
  • Thiếu oxy: Trẻ có tình trạng lừ đừ, không thể tập trung làm việc hay học tập. Trẻ vận động kém, mỏi mỏi, nhịp tim dồn dập, thở nông hoặc khó thở khi vận động mạnh... 
  • Thiếu chất dinh dưỡng: Trẻ bị biếng ăn, bị đứng cân hoặc sụt. Tình trạng môi khô, lưỡi láng và mất gai kiếm dài. Bên cạnh đó trẻ còn bị biến dạng ở móng như dẹt, có khía, khum hình thìa, tóc khô dễ gãy rụng…

2.4. Biểu hiện rụng tóc

Khi quá trình chuyển hóa Canxi bị rối loạn, cơ thể thể thiếu Canxi thì các nang tóc cũng yếu hơn. Vì thế, tóc yếu và dễ rụng.

Những vùng đầu tiếp xúc nhiều với gối như sau gáy thường là vị trí tóc dễ rụng nhất. Tóc thường rụng thành 1 vành nửa đầu quanh gáy, gọi là rụng tóc vành khăn rất đặc trưng. 

2.5. Chậm phát triển vận động

Chậm phát triển vận động dẫn đến bệnh còi xương

Trẻ lười vận động tham gia các hoạt động ngoài trời vì thiếu sức khỏe
 

Khi còi xương, không chỉ xương mà kể cả các khớp và cơ bắp của trẻ cũng trở nên yếu ớt, cơ nhão. Do đó, trẻ thường rất kém vận động. 

Trẻ nhỏ dưới 1 năm tuổi thường sẽ chậm biết lẫy, bò, ngồi, đứng hoặc đi. Trẻ ngồi và đi không vững, dễ ngã. Trẻ cũng có thể tỏ ra thiếu kiên nhẫn khi bò, lẫy hay lười tham gia các hoạt động ngoài giờ vì thiếu sức khỏe, mệt mỏi. 

Trẻ lớn hơn thường có biểu hiện uể oải, tay chân không có sức, trẻ lười vận động, không thích chơi đùa, chạy nhảy. 

Đọc thêm: 

3. Cách kiểm tra trẻ có bị còi xương hay không?

Để biết con trẻ có bị còi xương hay không, cha mẹ hoàn toàn có thể dựa vào những dấu hiệu kể trên. Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể đưa con đi khám ở các cơ sở y tế uy tín. Tại đây, các bác sĩ sẽ khám cho con như sau: 

  • Khám lâm sàng 

Bác sĩ sẽ kiểm tra hộp sọ, chân, ngực, cổ tay và mắt cá chân. Khám những bộ phận hình thành khung xương để chắc chắn cấu trúc xương của trẻ phát triển bình thường và không có dấu bị còi xương.

  • Chụp X-quang xương 

Chụp X-quang cho thấy hình dạng chính xác của xương, vừa nhìn được hết các biến dị, vừa giúp nhìn rõ mật độ xương. Từ đó, bác sĩ có thấy xác định chính xác hơn mức độ thiếu hụt Canxi và còi xương. 

  • Xét nghiệm máu 

Việc xét nghiệm có thể giúp bác sĩ kiểm tra được chỉ số Vitamin D, chỉ số Canxi hay Photpho trong máu, đồng thời biết được nhiều bệnh khác….

  • Ngoài những xét nghiệm về máu và xương, việc xét nghiệm nước tiểu cho trẻ cũng là một bước quan trọng để chuẩn đáng xem trẻ có bệnh còi xương hay không.

4. Các thể lâm sàng của bệnh còi xương 

Bệnh còi xương có thể bộc lộ ra ngoài theo nhiều thể khác nhau, bao gồm

4.1. Bệnh còi xương bào thai 

 Bệnh còi xương từ trong bào thai 

Giai đoạn bào thai nếu mẹ không bổ sung đầy đủ dinh dưỡng sinh ra trẻ rất dễ bị còi xương
 

Còi xương bào thai xuất phát từ việc thai nhi không được cung cấp đủ nhu cầu Canxi và Vitamin D khi vẫn đang nằm trong bụng mẹ. Bệnh thường gặp ở trẻ sinh non hoặc sinh đôi, sinh ba… 

Trẻ vừa sinh ra đã có dấu hiệu còi xương như chân tay yếu, thóp lớn. Trẻ khỏe mạnh có thóp cỡ 2-3cm, còn trẻ còi xương sẽ có thóp cỡ 4-5cm. Trẻ cũng có thể có cơn khóc dạ đề, hay bị ọc sữa, nấc cụt sau bú, đi ngoài ra phân són. Ngoài ra, trẻ có thể bị ngừng thở, thở hơi lên từng cơn rất nguy hiểm. 

4.2. Bệnh còi xương sớm ở dưới 6 tháng

Đây được đánh giá là thể còi xương sớm. Bệnh thường sinh ra do mẹ ăn uống thiếu chất, thiếu Canxi sau khi sinh, hoặc do mẹ kiêng không cho trẻ tắm nắng, dẫn tới thiếu Vitamin D và còi xương. 

Với thể này, các triệu chứng này sẽ xuất hiện khi trẻ được 2 tuần tuổi trở lên

  • Ngủ không yên giấc, thở rít, khóc dạ đề.
  • Trẻ dễ nôn trớ, nấc cụt.
  • Xương sọ dễ bẹp do nằm, thóp lâu lành.

4.3. Bệnh còi xương thể cổ điển ở trẻ trên 6 tháng

Còi xương thể cổ điển thường xuất hiện ở trẻ từ 6 - 18 tháng tuổi. Bệnh xảy ra do trẻ không được tắm nắng, chăm sóc sai cách dẫn đến thiếu Vitamin D và Canxi. 

Các biểu hiện ra ngoài gồm có

  • Đổ mồ hôi trộm, quấy khóc về đêm, thóp liền chậm, răng mọc chậm
  • Trẻ có thể bị biến dạng xương: chuỗi hạt sườn, ngực dô, chân tay cong vòng kiềng, vẹo cột sống… 
  • Trẻ kém vận động, hô hấp kém… 

4.4. Bệnh còi xương cấp ở trẻ

Nguyên nhân dẫn đến bệnh còi xương cấp ở trẻ là do trẻ bị thiếu lượng Canxi và Vitamin D trầm trọng. Trẻ sẽ có những dấu hiệu như: 

  • Ngủ không yên, hay giật mình.
  • Đổ nhiều mồ hôi trộm.
  • Xương mềm, đôi khi sờ vào cảm thấy như không có xương, xương cổ tay phình ra, răng mọc chậm… 
  • Xương sọ biến dạng, đầu to.
  • Chán ăn.
  • Trẻ có thể bị co giật do hạ Canxi máu

4.5. Bệnh còi xương thể bụ bẫm

Nhiều cha mẹ nghĩ rằng trẻ còi xương phải có hình thể còi cọc, nhẹ cân. Tuy nhiên, đây là quan điểm khá sai lầm. Trẻ bị còi xương thể bụ bẫm tuy có ngoại hình đầy đặn nhưng vẫn thiếu hụt Canxi trầm trọng. 

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng còi xương thể bụ bẫm chủ yếu do bé bị mất cân bằng dinh dưỡng. Bé ăn nhiều loại thực phẩm dinh dưỡng như lại thiếu cung cấp Vitamin D và Canxi. 

Biểu hiện bao gồm các dấu hiệu như còi xương thông thường. Ngoài ra, bé tăng cân nhưng không tăng chiều cao, bé có cân nặng tốt so với trung bình nhưng chiều cao kém hơn, chân tay bé yếu ớt và lười vận động…

5. Nguyên nhân gây ra bệnh còi xương ở trẻ nhỏ

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng còi xương ở tuổi thiếu niên và trẻ nhỏ, nhưng chủ yếu xoay quanh các nguyên nhân chính sau:

5.1. Trẻ sinh non, sinh đôi 

Nguyên nhân còi xương do trẻ sinh non, sinh đôi 

Nguyên nhân bệnh còi xương cũng có thể do sinh đôi
 

Cơ thể và hệ xương của trẻ sinh non chưa phát triển hoàn thiện. Do đó, khả năng hấp thụ của trẻ kém, dẫn tới việc thiếu chất và thiếu Canxi. 

Với trẻ sinh đôi, sinh ba hoặc nhiều hơn, khả năng trẻ bị còi xương cũng khá cao. Lý do là vì khi ở trong bụng mẹ, các thai nhi phải chia sẻ nguồn dinh dưỡng với nhau. Việc cùng lúc cung cấp đủ dinh dưỡng cho 2, 3 thai nhi cùng lúc là khá khó khăn đối với cơ thể mẹ. 

Sau khi ra đời, trẻ vẫn có khả năng bị thiếu Vitamin D và Canxi nếu mẹ bị thiếu sữa, không đủ cho 2, 3... trẻ bú cùng lúc. 

5.2. Di truyền

Theo như các chuyên gia y tế, dù có tỉ lệ rất thấp nhưng bệnh còi xương vẫn có khả năng di truyền. Nếu như mẹ hoặc bố có tiền sử bệnh còi xương thì khả năng con bị còi xương sẽ cao hơn. 

Phụ huynh có tiền sử bị bệnh còi xương cần được tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa, đồng thời cũng nên tăng cường bổ sung các dưỡng chất thông qua các loại thực phẩm chức năng khi mang thai để hạn chế tình trạng còi xương ở con. 

Đọc thêm: Bệnh còi xương có di truyền không?

5.3. Thiếu Vitamin D

Còi xương thiếu Vitamiin D chính là một trong những nguyên nhân quan trọng mà cha mẹ cần phải biết từ đó có những biện pháp hợp lý để điều trị cho con mình, tránh những nguy hại không mong muốn gây ra cho bé sau này.

5.4. Thiếu Canxi, Photpho

Canxi và Photpho là nguyên liệu chính cấu tạo nên xương. Do đó, thiếu hụt 2 chất này sẽ khiến quá trình phát triển xương bị rối loạn, trẻ còi xương. 

5.5. Bệnh lý đường tiêu hóa, bệnh lý gan, thận

Các bệnh lý về đường tiêu hóa hoặc gan thận có thể làm giảm khả năng hấp thụ Canxi vào cơ thể, đồng thời tăng đào thải Canxi ra khỏi cơ thể. Do đó, trẻ dễ bị thiếu Canxi và dẫn tới còi xương. 

5.6. Thiếu ánh sáng mặt trời

Thiếu tiếp xúc với ánh sáng mặt trời khiến cơ thể trẻ không thể tự sản sinh ra lượng Vitamin D cần thiết. Do đó, trẻ bị thiếu Vitamin D, kém chuyển hóa Canxi và bị còi xương. 

Đọc thêm: Tại sao chống còi xương phải thường xuyên tắm nắng?

5.7. Chế độ dinh dưỡng thiếu Canxi và Vitamin D 

Chế độ dinh dưỡng nghèo nàn hoặc mất cân bằng có thể khiến nguồn cung cấp Canxi và Vitamin D cho trẻ bị thiếu hụt. Do đó, trẻ sẽ bị thiếu 2 chất này và dẫn tới còi xương. 

Khi đã nắm rõ các nguyên nhân gây bệnh còi xương, cha mẹ có thể dễ dàng giúp con phòng chống và điều trị tình trạng này. 

Đọc thêm: 10 nguyên nhân bé còi xương và cách phòng chống hiệu quả nhất

6. Cách phòng chống và điều trị bệnh còi xương trẻ nhỏ

Bệnh còi xương không quá nguy hiểm nhưng cũng không thể chủ quan được. Vậy nên các bậc phụ huynh cần phải đặc biệt chú ý và luôn phải tìm hiểu kiến thức để có những biện pháp phòng chống còi xương cho con mình một cách tốt nhất nhé. 

6.1. Đối với mẹ (khi mang thai và cho con bú)

  • Khi mang thai và giai đoạn cho con bú, các mẹ thường kiêng khem khá nhiều thứ. Tuy nhiên, điều này có thể khiến mẹ bị thiếu chất, làm các con bị thiếu chất theo. Do đó, mẹ cần hạn chế kiêng khem, ăn đủ chất và phải cung cấp đầy đủ Vitamin D và Canxi. 
  • Tắm nắng để bổ sung đủ lượng Vitamin D cần thiết cho cả mẹ và bé. 
  • Trong những tháng cuối thai kỳ, các mẹ nên uống bổ sung Vitamin D với liều lượng theo đơn kê của bác sĩ. Thông thường nằm trong khoảng 200 - 400 IU. 

6.2. Đối với bé

Cách phòng chống bệnh còi xương ở tuổi thiếu niên, trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh như sau:

  • Cho bé bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
  • Cho mẹ và bé nghỉ ngơi trong không gian phòng ốc thoáng mát, đặc biệt là phải có ánh sáng mặt trời chiếu vào.
  • Cho bé tắm nắng mỗi ngày 20-30 phút vào buổi sáng (khoảng 7 đến 8 giờ là tốt nhất). Tránh bịt kín cơ thể bé vì như vậy da bé sẽ không được tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
  • Bổ sung Vitamin D và Canxi trong các bữa ăn của mẹ và bé.
  • Cho bé uống hoặc tiêm Vitamin D và Canxi để bổ sung sớm nhất có thể khi bé có biểu hiện thiếu Canxi. 
  • Đặc biệt, mẹ và bé nên được bổ sung Canxi nano, Vitamin D3 và MK7

Canxi nano có kích thước siêu nhỏ, giúp tăng tối đa khả năng hấp thụ, gấp 200 lần so với Canxi thường. Dạng nano còn giúp cơ thể giảm được lượng cung cấp mỗi ngày và giảm tác dụng phụ do hấp thụ Canxi quá nhiều gây ra như sỏi thận, táo bón hay rối loạn tiêu hóa. 

  • Vitamin D3: Được sử dụng để chữa trị và ngăn ngừa chứng rối loạn xương (như còi xương hay loãng xương) bằng cách tăng cường hấp thụ Canxi. Trong cơ thể, Vitamin D3 giúp vận chuyển Canxi từ thành ruột vào máu, giảm thiểu tình trạng đào thải Canxi qua hệ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thụ Canxi triệt để hơn.
  • MK7 hay Vitamin K2: Có tác dụng điều phối Canxi trong cơ thể. Chúng mang Canxi từ máu vào xương, giúp tăng việc hấp thu Canxi lên tới hơn 90%, giúp xương dẻo dai, chắc khoẻ, dài ra nhanh. Cha mẹ có thể dễ dàng bổ sung đầy đủ bộ 3 chất dinh dưỡng Canxi, Vitamin D3 và MK7 thông qua các loại sản phẩm chất lượng như Vipteen, Pre Vipteen 2 và Pre Vipteen 3. 

Vipteen là sản phẩm dạng viên nang, phù hợp cho trẻ từ 10 - 18 tuổi đang có dấu hiệu còi xương hoặc cần bổ sung Canxi phát triển chiều cao. 

Phòng chống và chữa còi xương bằng Vipteen
Sản phẩm phòng chống và chữa còi xương uy tín trên thị trường chính là bộ sản phẩm của Vipteen
 

Pre Vipteen 2 và 3 là sản phẩm dạng cốm, phù hợp cho trẻ nhỏ từ 6 tháng tuổi trở lên.

  • Pre Vipteen 2: Được bổ sung thêm sữa non và Immune Alpha giúp trẻ vừa chống còi xương, vừa giảm ốm vặt hiệu quả.
  • Pre Vipteen 3: Được bổ sung thêm Cao Blue Berry, Taurine, DHA, EPA… vừa hỗ trợ chắc xương, vừa hỗ trợ phát triển mắt và trí não. 

Đọc thêm: 

Tùy vào độ tuổi và nhu cầu của trẻ, cha mẹ hãy lựa chọn sản phẩm tối ưu nhất. Kết hợp giữa chăm sóc, chế độ dinh dưỡng và thực phẩm bổ sung, cha mẹ có thể giúp con điều trị cũng như phòng tránh bệnh còi xương hiệu quả. 

5.0 (100%)/1 votes
  • Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội

CHỌN MUA NGAY

  • 215.000 VNĐ/HỘP
    Dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên : Bổ sung dưỡng chất cần thiết giúp trẻ tăng cường sức đề kháng, giảm ốm vặt, hỗ...
  • 165.000 VNĐ/HỘP
    Sản phẩm là sự lựa chọn thông minh cho các thế hệ tương lai. Bổ sung Calci và các dưỡng chất thiết yếu nhằm hỗ trợ phát...
  • 150.000 VNĐ/HỘP
    Giúp tăng chiều cao và phát triển trí não cho trẻ, giúp xương và răng chắc khỏe, giúp cải thiện tình trạng còi xương;...

ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA

  • GS.TSKH Hoàng Tích Huyền (Cố vấn chuyên môn bài cho bài viết)

    Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dược lý – Đại học Y Hà Nội
    GỬI CÂU HỎI
  • Thầy thuốc ưu tú - Ths.Bs Lê Thị Hải

    Nguyên giám đốc TT khám & Tư vấn Dinh Dưỡng - Viện DDQG
    GỬI CÂU HỎI
  • Ths.Bs Đinh Ngọc Hoa

    Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội
    GỬI CÂU HỎI