Bệnh còi xương là gì? Nguyên nhân và cách phòng chống

1389

Bệnh còi xương là gì mà khiến các bậc phụ huynh luôn lo lắng và cố gắng phòng tránh để con không mắc phải? Nếu bạn đang quan tâm tới vấn đề này, hãy cùng tìm hiểu câu trả lời chi tiết về căn bệnh này và cách điều trị, phòng chống bệnh ngay trong bài viết dưới đây. 

1. Bệnh còi xương là gì? Nguyên nhân gây ra bệnh còi xương

Bệnh còi xương là gì mà khiến bậc phụ huynh nào cũng phải lo lắng

Bệnh còi xương ở trẻ nếu không điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng
 

Nghe đến bệnh còi xương có lẽ cha mẹ nào cũng luôn lo lắng. Vậy bệnh còi xương là gì mà đâu là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Ngay sau đây hãy cùng chúng tôi giải đáp câu hỏi này nhé.

1.1. Bệnh còi xương là gì?

Bệnh còi xương là sự rối loạn chuyển hoá các chất trong cơ thể làm ảnh hưởng tới hệ xương, chủ yếu do tình trạng thiếu Vitamin D gây ra. Trẻ thiếu Vitamin D làm cơ thể không thể chuyển hóa Canxi và Photpho, dần dần làm hệ xương suy yếu.

Trẻ bị còi xương thường có các dấu hiệu như chậm lớn, không tăng chiều cao trong vài tháng, trẻ bị rụng tóc vành khăn, biết đi chậm, xương yếu, chân tay cong vòng kiềng... nói chung là gặp các vấn đề chủ yếu ở xương, răng và tóc. Ngoài ra, trẻ còi xương còn có thể bị ảnh hưởng tới hệ thần kinh não bộ, vô cùng nguy hiểm. 

1.2. Nguyên nhân gây ra bệnh còi xương là gì?

Các nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh còi xương ở trẻ em bao gồm:

  • Thiếu hụt Vitamin D trong thời gian dài.
  • Trẻ không được tắm nắng thường xuyên.
  • Cơ thể kém hấp thụ Canxi.
  • Trẻ không được bú mẹ hoặc trẻ bị sinh non.
  • Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có chế độ ăn thiếu Vitamin D khiến trẻ sinh ra cũng bị thiếu chất và còi xương.

1.3. Phân biệt còi xương và suy dinh dưỡng

trẻ bị còi xương

Mẹ cần phân biệt đúng còi xương và suy dinh dưỡng
 

Có nhiều người còn nhầm lẫn, cho rằng còi xương suy dinh dưỡng là một. Tuy nhiên, hai bệnh này hoàn toàn khác nhau 

Trẻ suy dinh dưỡng

Trẻ còi xương

Khái niệm

Là tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng.

Là do cơ thể bị thiếu hụt Vitamin D làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và chuyển hóa Canxi và Photpho. 

Nguyên nhân

Do phương pháp chăm sóc sai cách, cho bé ăn bổ sung thực phẩm quá sớm hoặc quá muộn. Chế độ ăn nghèo nàn thiếu chất hoặc do trẻ mắc một số bệnh lý nhiễm trùng đường ruột... 

do thiếu Vitamin D và Canxi, không cung cấp đủ nhu cầu về Canxi và Photpho cho nhu cầu phát triển, dẫn đến những tổn thương ở hệ xương. 

Biểu hiện

Số đo về cân nặng và chiều cao đều thấp hơn trẻ bình thường. Trẻ chậm phát triển về cả thể chất và trí tuệ. 

Trẻ chậm lớn, lâu tăng chiều cao, biết đi chậm, chân tay yếu ớt, dễ gãy xương, rụng tóc, răng yếu. Trẻ còi xương gặp nhiều vấn đề về xương, tóc và răng. 

Hậu quả

Trẻ gầy còm, thấp bé, cơ thể yếu ớt, suy nhược và gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh do sức đề kháng yếu. 

Bệnh có thể gây ra một số dị dạng về xương làm ảnh hưởng trầm trọng tới sức khoẻ và ngoại hình của bé. 

Đọc thêm: 

2. Đối tượng dễ mắc bệnh còi xương

Trẻ từ 6 - 36 tháng đang trong giai đoạn phát triển, chưa ổn định. Thời điểm này, các cơ quan trong cơ thể bé chưa thực sự hoàn thiện, vì vậy khả năng hấp thụ dinh dưỡng của bé còn khá kém. Nếu giai đoạn này không được cung cấp đủ các chất, đặc biệt là Vitamin D thì khả năng bé bị còi xương là rất cao. 

Các yếu tố tăng nguy cơ bệnh còi xương:

  • Da ngăm đen: Một số nghiên cứu đã chứng minh những người có da ngăm đen thường khó hấp thụ Vitamin D hơn so với những người có da sáng màu. 
  • Ít tiếp xúc ánh mặt trời: Ánh sáng mặt trời là yếu tố cần phải có để cơ thể tự tổng hợp Vitamin D tự nhiên. Thông thường, cơ thể hấp thụ 80% Vitamin D từ ánh nắng mặt trời và chỉ hấp thụ 20% Vitamin D từ thực phẩm. Do đó, trẻ nhỏ không được tắm nắng hàng ngày có nguy cơ bị còi xương rất cao. 
  • Bữa ăn thiếu Vitamin D: Canxi và Photpho rất cần cho xương, tuy nhiên nó cần có sự hỗ trợ của Vitamin D mới có thể đi vào cơ thể. Thiếu Vitamin D trong thực đơn dinh dưỡng hằng ngày khiến cơ thể kém hấp thụ Canxi và Photpho gây bệnh còi xương ở trẻ nhỏ. 
  • Bị bệnh hoặc sử dụng thuốc, gây rối loạn chuyển hóa Vitamin D: Đây cũng là một trong số nguyên nhân gây còi xương ở trẻ nhỏ do cơ thể kém hấp thụ Vitamin D dẫn đến thiếu Canxi và các chất quan trọng khác. 

3. Biểu hiện của bệnh còi xương

trẻ khó ngủ về đêm

Bệnh còi xương khiến trẻ khó ngủ về đêm
 

Trẻ bị còi xương giai đoạn đầu thường có các dấu hiệu như: 

  • Khó ngủ về đêm, hay quấy khóc.
  • Đổ nhiều mồ hôi trộm.
  • Nổi nhiều rôm sảy.
  • Bé chậm mọc răng.
  • Có biểu hiện rụng tóc vành khăn.

Với trường hợp bị bệnh còi xương nặng, trẻ thường có các biểu hiện rõ ràng hơn như:

  • Chậm biết bò, biết đi.
  • Chân tay kém vận động, nhanh uể oải, mệt mỏi.
  • Chân có dáng vòng kiềng.
  • Xuất hiện những mảng hói lớn trên da đầu của bé.
  • Bé có thể bị một số dị dạng về xương như  thóp rộng, bờ thóp mềm, thóp lâu kín, có các bướu đỉnh, bướu trán (trán dô), đầu bẹp cá trê.
  • Chuỗi hạt sườn, dô ức gà, vòng cổ chân, cổ tay, chân cong hình chữ X, chữ O.
  • Một số trẻ bị còi xương nặng có thể gây co giật hạ Canxi máu cấp vô cùng nguy hiểm.

Đọc thêm: 13+ biểu hiện trẻ còi xương suy dinh dưỡng và 4 cách khắc phục 

4. Cách kiểm tra có bị còi xương hay không?

Để biết được trẻ có bị còi xương hay không, cha mẹ có thể theo dõi sự phát triển và thay đổi trên cơ thể của trẻ. Nếu trẻ có các dấu hiệu rõ ràng như đã nhắc tới ở phía trên thì khả năng trẻ bị còi xương là rất lớn.

Ngoài ra, để xác định chính xác trẻ có bị còi xương hay không, trẻ có thể cần làm các xét nghiệm kiểm tra để đo nồng độ Canxi, mật độ xương từ đó đưa ra các kết quả chẩn đoán chính xác nhất. Các phương pháp thường dùng trong xét nghiệm chẩn đoán còi xương ở trẻ nhỏ là:

  • Khám lâm sàng: Hộp sọ, chân, ngực, cổ tay và mắt cá chân. Khám lâm sàng có thể đánh giá được mức độ phát triển, hình thái bên ngoài của xương và đưa ra kết luận về. 
  • Chụp X-quang xương: Chụp X-quang có thể thấy được mật độ xương thực tế trong cơ thể, từ đó mà biết được cơ thể có bị thiếu xương, loãng xương hay không. 
  • Xét nghiệm máu để đo các chỉ số Vitamin D, Canxi, Photpho: Nếu các chỉ số này thấp hơn so với mức trung bình thì chứng tỏ trẻ đã bị còi xương. 
  • Xét nghiệm nước tiểu: Để xác định Photpho thải ra, từ đó mà đi tới kết luận trẻ có bị còi xương hay không. 

5. Bệnh còi xương gây ảnh hưởng gì tới sức khỏe, cuộc sống?

Bệnh còi xương gây ra vẹo cột sống cho trẻ

Bệnh còi xương có thể gây ra tình trạng vẹo cột sống cho trẻ
 

Bệnh còi xương có ảnh hưởng rất nhiều tới sức khỏe và cuộc sống của trẻ:

  • Khiến trẻ bị chậm phát triển. Thiếu Canxi khiến hệ xương phát triển kém, làm trẻ thấp còi hơn so với bạn bè cùng trang lứa. Sự phát triển của não bộ cũng bị chậm lại đáng kể khi trẻ thiếu Canxi.
  • Trẻ có thể gặp phải nhiều dị tật về xương, gây ảnh hưởng nhiều tới ngoại hình, gặp khó khăn trong việc đi đứng, cử động và sinh hoạt hàng ngày. Các khiếm khuyết nghiêm trọng về xương còn có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe. Các dị tật này bao gồm: 
  • Cong vẹo cột sống bất thường, gù, vẹo cột sống do xương cột sống kém phát triển, phát triển chậm.
  • Lồng ngực biến dạng, dô ra phía trước
  • Chân tay cong, chân vòng kiềng, chân chữ bát
  • Khung chậu hẹp (ảnh hưởng tới chức năng sinh sản của bé gái)
  • Khiếm khuyết nha khoa

Ngoài ra, hoạt động của hệ thần kinh ở trẻ bị thiếu Canxi cũng có nhiều rối loạn. Trẻ có thể bị động kinh khi tình trạng còi xương kéo dài. Hệ miễn dịch suy giảm khiến trẻ dễ mắc bệnh, hay ốm vặt, dễ bị viêm phổi… 

6. Cách phòng chống bệnh còi xương

Để phòng chống bệnh còi xương ở trẻ em, cha mẹ cần thực hiện đầy đủ các điều sau: 

6.1. Bổ sung Vitamin D cho mẹ đang mang thai

Trong thời gian mang thai, nếu mẹ bị thiếu chất đặc biệt là Vitamin D và Canxi sẽ làm tăng nguy cơ con bị còi xương. Vitamin D vốn có tác dụng hỗ trợ cho quá trình đưa Canxi vào máu và xương, nên nếu thiếu chất này đồng nghĩa với việc cơ thể thiếu Canxi. 

Vì vậy, phụ nữ mang thai cần tăng cường bổ sung Vitamin D bằng việc tắm nắng, ăn các thực phẩm giàu Vitamin D,đồng thời sử dụng các loại thuốc bổ sung Vitamin D với liều lượng phù hợp.  

6.2. Cho bé bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ nhỏ. Trong sữa mẹ có đầy đủ các nguồn dinh dưỡng cần thiết cho trẻ như nước, Canxi, Vitamin, Protein cùng các dưỡng chất quan trọng khác. 

Theo các chuyên gia y tế, trong 6 tháng đầu không nên bổ sung cho trẻ chất khác ngoài sữa mẹ kể cả nước lọc, vì lúc này các cơ quan khác trong cơ thể bé chưa thực sự hoàn thiện nên chưa thể tổng hợp và chuyển hóa nguồn dưỡng chất khác. 

Song song với việc nuôi trẻ bằng sữa mẹ, mẹ cũng cần chú trọng duy trì và nâng cao chất lượng sữa. Người mẹ cần phải bổ sung đầy đủ Canxi, Vitamin D, DHA, Sắt cùng các dưỡng chất cần thiết để bổ sung đầy đủ các chất cần thiết cho bé thông qua sữa mẹ. 

6.3. Không cho bé ăn dặm quá sớm

cho bé ăn dặm

Nên cho bé ăn dặm sớm để giúp trẻ phòng chống còi xương

Cha mẹ chỉ nên cho con ăn dặm khi trẻ đã bắt đầu bước sang tháng tuổi thứ 7 trở đi. Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, các cơ quan tiêu hoá còn rất yếu, khó có thể hấp thu tổng hợp hay chuyển hoá các thực phẩm đến các cơ quan khác trong cơ thể. Do đó, ăn dặm quá sớm có thể gây hại cho dạ dày và một số cơ quan khác trong cơ thể bé.

Việc ăn dặm cho bé nên tăng dần mức độ từ ít tới nhiều, từ thức ăn dạng lỏng đến đặc dần và nhớ chú ý xay hoặc nghiền nhuyễn để bé dễ ăn. Bên cạnh đó, cũng nên chú ý không ép bé ăn vì có thể gây tâm lý khiến bé sợ hãi việc ăn đến sau này. 

6.4. Bổ sung Vitamin D, Canxi, Photpho vào bữa ăn hàng ngày

Vai trò của Canxi và Photpho đặc biệt quan trọng trong sự hình thành xương, giúp xương khớp chắc khỏe. Tuy nhiên, hai chất này đều cần có sự hỗ trợ của Vitamin D để có thể được hấp thụ vào cơ thể một cách tốt nhất. Cơ thể bé được cung cấp đủ Vitamin D, Canxi, Photpho sẽ khỏe mạnh và phòng tránh các triệu chứng còi xương hiệu quả. 

6.5. Uống bổ sung Vitamin D, Canxi, MK7

Để trẻ có đầy đủ các dưỡng chất giúp bé cao lớn khỏe mạnh, phòng tránh còi xương hiệu quả, cha mẹ cần tăng cường bổ sung cùng lúc bộ ba chất Canxi, Vitamin D và MK7. 

Đọc thêm: Sản phẩm chứa Canxi nano, D3 và MK7 ?

Vitamin D giúp hỗ trợ vận chuyển Canxi từ thành ruột vào máu, giảm đào thải Canxi, nhờ đó mà làm tăng hiệu quả hấp thụ Canxi, giúp cơ thể có đủ lượng Canxi cần thiết. Sau khi Canxi đã vào máu, MK7 sẽ giúp vận chuyển Canxi vào tới tận các xương và răng, giúp củng cố kết cấu xương, răng thêm vững chắc.

MK7 cũng luân chuyển Canxi từ các cơ quan đang thừa Canxi như thành mạch, máu… vào tới xương, giúp cơ thể sử dụng Canxi triệt để hơn. Nếu cơ thể bị thiếu một trong hai chất trên, dù có bổ sung nhiều Canxi thì cơ thể vẫn không thể hấp thụ trọn vẹn được lượng Canxi cần thiết, và tình trạng còi xương sẽ vẫn xảy ra. 

Khi bổ sung Canxi và Vitamin D, cha mẹ cần bổ sung phù hợp theo độ tuổi của trẻ

  • Trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi cần 200mg Canxi/ngày.
  • Trẻ từ 6 tới 11 tháng tuổi cần 260mg Canxi/ngày.
  • Trẻ từ 1 tới 3 tuổi cần 700mg Canxi/ngày.
  • Trẻ từ 4 tới 8 tuổi cần 1000mg Canxi/ngày.
  • Trẻ từ 9 tới 18 tuổi cần 1300mg Canxi/ngày.
  • Trẻ dưới 1 tuổi cần 400 IU Vitamin D/ngày.
  • Trẻ từ 1 tới 18 tuổi cần 600mg -1000 IU Vitamin D/ngày.

Cần cung cấp đủ cho bé đủ lượng canxi cần thiết hằng vì thiếu canxi ở trẻ có thể gây còi xương trong khi thừa canxi lại gây bệnh về thân. 

6.6. Tắm nắng hàng ngày

Cần cho bé tắm nắng hàng ngày để tăng cường bổ sung Vitamin D giúp quá trình hấp thụ và chuyển hóa Canxi, Photpho đạt hiệu quả tốt hơn. Lượng Vitamin D hấp thụ được từ ánh nắng chiếm khoảng 70 - 80% tổng lượng Vitamin D cần thiết, trong khi cơ thể chỉ có thể hấp thụ từ 20- 30% Vitamin D từ thực phẩm. 

6.7. Vận động thường xuyên

Việc vận động không chỉ giúp bé tăng cường sức khỏe mà còn kích thích sự hoạt động của não bộ giúp trẻ thông minh hơn đồng thời còn  giúp trẻ thèm ăn và ăn ngon hơn. Các hoạt động thể chất nhẹ nhàng và vừa sức trẻ như bơi lội, chạy bộ, đánh cầu lông sẽ giúp trẻ co giãn xương khớp làm gia tăng chiều cao rất tốt cho những trẻ bị còi xương. 

6.8. Đi khám định kỳ

Đi khám định kỳ

Phụ huynh nên thường xuyên đưa bé đi khám bệnh định kỳ
 

Nhu cầu Canxi và các chất cần thiết cho cơ thể có sự thay đổi theo thời gian, độ tuổi cũng như tình trạng sức khoẻ của bé. Nếu thông qua các dấu hiệu thông thường phụ huynh rất khó để xác nhận bé dư chất gì, thiếu chất gì, đang khoẻ mạnh hay bị bệnh.

Vì vậy, tốt nhất phụ huynh nên thường xuyên đi khám bệnh định kỳ để sớm phát hiện ra bệnh đồng thời có những phương pháp phòng tránh và bổ sung chất cho trẻ an toàn và hiệu quả hơn.

Đọc thêm: 10+ địa chỉ khám còi xương suy dinh dưỡng cho trẻ uy tín nhất

Với những chia sẻ trên đây, hy vọng đã giúp cha mẹ có thêm thông tin về bệnh còi xương là gì đồng thời có thêm nhiều phương pháp giúp phòng chống căn bệnh nguy hiểm này hiệu quả. 

5.0 (100%)/2 votes
  • Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội

CHỌN MUA NGAY

  • 150.000 VNĐ/HỘP
    Thuốc tăng chiều cao Vipteen giúp tăng chiều cao tối đa cho tuổi dậy thì 10 - 18 tuổi. Tìm hiểu mọi thông tin về thuốc...
  • 165.000 VNĐ/HỘP
    Sản phẩm là sự lựa chọn thông minh cho các thế hệ tương lai. Bổ sung Calci và các dưỡng chất thiết yếu nhằm hỗ trợ phát...
  • 215.000 VNĐ/HỘP
    Dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên : Bổ sung dưỡng chất cần thiết giúp trẻ tăng cường sức đề kháng, giảm ốm vặt, hỗ...

ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA

  • GS.TSKH Hoàng Tích Huyền (Cố vấn chuyên môn bài cho bài viết)

    Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dược lý – Đại học Y Hà Nội

    GỬI CÂU HỎI
  • Thầy thuốc ưu tú - Ths.Bs Lê Thị Hải

    Nguyên giám đốc TT khám & Tư vấn Dinh Dưỡng - Viện DDQG

    GỬI CÂU HỎI
  • Ths.Bs Đinh Ngọc Hoa

    Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội

    GỬI CÂU HỎI