Chẩn đoán chứng cong vẹo cột sống học đường và cách chữa trị

54

Cong vẹo cột sống học đường là tình trạng biến dạng cột sống ở thanh thiếu niên. Nguyên nhân gây ra tình trạng này thường xuất phát từ yếu tố ngoại cảnh nên hoàn toàn có thể khắc phục được nếu có phương pháp phù hợp.

1. Cảnh báo tật cong vẹo cột sống học đường

1.1. Cong vẹo cột sống là gì?

Hình ảnh cong vẹo cột sống học đường

Hình ảnh cong vẹo cột sống học đường

 

Cong vẹo cột sống là tình trạng hình dáng của cột sống bị thay đổi, không còn giữ được dáng cong hình chữ S khi nhìn nghiêng và thẳng đứng khi nhìn từ phía sau.

Cong vẹo cột sống gây ảnh hưởng lớn đến hình dáng bên ngoài của người bệnh như gây mất cân bằng chiều cao hai vai, lồng ngực căng phồng, xương bả vai nhô ra, gù lưng…

Hiện nay, bệnh cong vẹo cột sống có xu hướng xuất hiện ở lứa tuổi học sinh ngày càng tăng cao. Một số nghiên cứu cho thấy, trẻ bị cong vẹo cột sống tập trung chủ yếu ở học sinh trung học phổ thông với tỷ lệ 19,49% và gấp 1,8 lần số trẻ bị cong vẹo cột sống ở độ tuổi tiểu học.

1.2. Nguyên nhân gây cong vẹo cột sống học đường

Các phân tích từ bác sĩ cho thấy, nguyên nhân gây cong vẹo cột sống ở học sinh thường do thói quen hoạt động và học tập thiếu khoa học như:

  • Đeo cặp 1 bên: Cặp sách một bên khiến cột sống bị kéo lệch về bên đó gây ảnh hưởng hình dáng cột sống trong giai đoạn đang phát triển.
  • Ngồi sai tư thế: Nhiều trẻ nhỏ có thói quen cong lưng và áp sát mặt vào sách vở khi học bài. Thói quen này có thể khiến cho vai trẻ bị nhô cao, phần cột sống phía trên cong lên giống như bị gù.
  • Bàn ghế ko phù hợp với dáng người: Độ cao của bàn ghế ảnh hưởng đến tư thế ngồi của trẻ, thông qua đó gây đến những sai lệch trong quá trình phát triển đường cong của cột sống.

1.3. Chẩn đoán các bệnh vẹo cột sống học đường

1.3.1. Cong cột sống

Cong cột sống là bệnh lý xuất hiện khi cột sống bị uốn cong quá mức ở đoạn cổ, đoạn ngực hoặc thắt lưng. Khi đoạn cổ bị uốn cong quá mức, trẻ có thể xuất hiện một số dấu hiệu dưới đây:

  • Đầu sẽ ngả về trước
  • Hai vai chùng xuống
  • Độ cong thắt lưng bị giảm gọi

Nếu đoạn ngực bị uốn cong quá mức về phía sau sẽ gây gù lưng với tình trạng:

  • Lưng tròn,
  • Vai thấp, đầu hơi ngả về trước
  • Bụng nhô về phía trước gọi là tư thế gù. 

Nếu đoạn thắt lưng bị uốn cong nhỏ hơn 35 độ sẽ dẫn đến hiện tượng như:

  • Hiện tượng lưng phẳng
  • Cột sống trở nên mất cân bằng, nghiêng về phía trước.

Cong cột sống thường khiến cho trẻ cảm thấy đau nhức vùng lưng, chân khi đứng thẳng trong thời gian dài.

1.3.2. Vẹo cột sống

Vẹo cột sống là tình trạng hình dáng của cột sống bị thay đổi bất thường sang bên trái hoặc bên phải. Vẹo cột sống gây ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể, chiều cao và gây ra nguy cơ về biến chứng như biến dạng khung xương ngực, khung chậu, ảnh hưởng tim, phổi.

Cha mẹ có thể nhận biết con mình bị vẹo cột sống thông qua những dấu hiệu sau đây:

  • Phần bả vai: Chênh lệch chiều cao giữa hai bên vai. Cột sống vẹo về bên nào thì vai bên đó thấp hơn. 
  • Phần hông: Hông có bên thấp, bên cao, quan sát phần xương sườn thấy những vết lằn xương sườn hằn ra ngoài da ở một bên.
  • Từ phía sau: Cột sống có những đoạn cong,  các đốt sống nhô lên, xoáy, vặn nhiều kiểu, phần lõm vào của hai bên eo cũng không cân xứng.
  • Cổ có thể bị lệch về một bên khi cột sống bị vẹo.

2. Ảnh hưởng của bệnh cong vẹo cột sống tới trẻ

2.1. Làm lệch trọng tâm cơ thể, gây cản trở khi học tập

Cột sống bị cong vẹo khiến trẻ dễ bị đau mỏi khi ngồi học bài, không ngồi được lâu. Việc học tập các môn thể chất cũng bị khó khăn, trẻ dễ cảm thấy chán nản, mệt mỏi và khó giữ được kết quả học tập tốt.

2.2. Giảm phát triển chiều cao

Cột sống bị cong vẹo khiến trẻ có cảm giác như thấp lùn hơn các bạn bè cùng tuổi. Hơn nữa, do hình dạng bất thường nên chiều cao của trẻ cũng không thể phát triển tối đa bởi những ràng buộc với cấu trúc của các cơ quan khác trong cơ thể.

2.3. Khó tham gia hoạt động thể thao vận động mạnh

Việc tham gia hoạt động thể thao, vận động mạnh là gần như không thể bởi cột sống kém linh hoạt. Trẻ bị đau nhức khi thực hiện các tư thế và có thể phải đối diện với những nguy cơ về biến chứng nguy hiểm.

2.4. Các bộ phận tim, gan, phổi bị chèn ép, gây đau đớn

Cột sống cong vẹo kéo theo cấu trúc xương sườn, xương ức cũng bị thay đổi theo. Điều này có thể gây ra sự chèn ép với các cơ quan nội tạng ở lồng ngực như gan, tim, phổi… Hậu quả là trẻ bị đau đớn, khó thở, mắc các bệnh về tim mạch.

2.5. Có thể gây biến dạng ngoại hình, gây tự ti

Hình dáng cơ thể bất thường và không đẹp là nguyên nhân hàng đầu gây ra chứng tự ti, trầm cảm ở lứa tuổi học đường. Trẻ dễ bị cô lập, ngại tiếp xúc và khó hòa đồng với môi trường xung quanh.

2.6. Ảnh hưởng tới kì kinh nguyệt của nữ sinh và sinh nở sau này

Chứng cong vẹo cột sống còn gây ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản ở nữ giới do khả năng nâng đỡ của cột sống không tốt như bình thường. Khung chậu kém phát triển khiến cho việc sinh nở gặp khó khăn trong giai đoạn trưởng thành.

3. Biện pháp chống cong vẹo cột sống ở tuổi học đường

Cong vẹo cột sống ở lứa tuổi học đường hoàn toàn có thể khắc phục được nếu như cha mẹ có hướng xử lý đúng đắn và kịp thời. Dưới đây là một số lưu ý cho phụ huynh để phòng chống chứng cong vẹo cột sống cho con em mình:

3.1. Khám định kỳ để phát hiện sớm nếu bị bệnh

Định kỳ khoảng 6 tháng, bố mẹ nên đưa trẻ đến các cơ quan y tế để được thăm khám và phát hiện sớm nếu có những bất thường trong sự phát triển của cột sống.

3.2. Ngồi đúng tư thế

Rèn cho trẻ có tư thế ngồi học đúng cách, tránh bị cong vẹo cột sống

Rèn cho trẻ có tư thế ngồi học đúng cách, tránh bị cong vẹo cột sống

 

Rèn luyện tư thế khi ngồi học cho con sao cho đầu lưng, cổ phải thẳng, hai vai cân đối. Điều này sẽ giúp phòng chống cong vẹo cột sống học đường rất hiệu quả.

3.3. Đảm bảo ánh sáng khi ngồi học

Ánh sáng khi học có thể là nguyên nhân khiến con thay đổi tư thế ngồi thiếu khoa học. Vì vậy, bố mẹ cần đảm bảo khu vực học tập của trẻ luôn được cấp đầy đủ ánh sáng cần thiết.

3.4. Không đeo cặp quá nặng

Kiểm soát cân nặng trong cặp của con. Nếu cặp quá nặng bố mẹ cần có phương pháp hỗ trợ con để tránh cột sống bị kéo cong do cân nặng của cặp quá lớn.

3.5. Chú trọng bổ sung Canxi và Vitamin D

Bộ 3 "thần thánh" giúp cải thiện chứng cong vẹo cột sống học đường

Bộ 3 "thần thánh" giúp cải thiện chứng cong vẹo cột sống học đường
 

Dinh dưỡng là yếu tố thiết yếu trong sự phát triển hệ xương khớp ở giai đoạn học đường. Do vậy, khẩu phần ăn của trẻ cần có sự cân đối của các nhóm chất dinh dưỡng, đặc biệt là nhóm dưỡng chất tăng cường phát triển cho hệ xương như Vitamin D và Canxi - Hai thành phần quan trọng nhất trong quá trình tạo xương.

  • Vitamin D: Là dưỡng chất giúp tăng cường hấp thu Canxi từ đường ruột vào máu và khả năng lắng đọng Canxi vào xương, giúp xương chắc khỏe và phát triển đầy đủ nhất
  • Canxi: Là nguyên liệu chính trong quá trình tạo xương và là thành phần chính trong cấu trúc của hệ xương. Thiếu Canxi dẫn đến còi xương, khiến xương giòn, dễ gãy và nhiều bệnh lý về xương khác.
  • Canxi nano, Vitamin D3, MK7: bộ ba dưỡng chất quan trọng có mối quan hệ mật thiết trong việc hấp thu tối đa Canxi vào xương. Hệ xương sẽ nhận được lượng Canxi tối đa, chắc khỏe, dẻo dai và phòng chống các bệnh về xương hiệu quả.
    • Canxi nano là loại Canxi có kích thước phân tử siêu nhỏ nên có khả năng hấp thu gấp 200 lần so với Canxi bình thường. Nhờ đó, Canxi được hấp thu toàn độ vào máu, không dư thừa trong đường ruột, không gây nóng trong người, táo bón.
    • Vitamin D3 giúp cơ thể tăng cường hấp thụ Canxi và duy trì nồng độ Canxi máu luôn ở mức ổn định. Vitamin D3 cũng giúp nâng cao hệ miễn dịch và chống suy dinh dưỡng. 
    • MK7 có vai trò vận chuyển Canxi từ máu gắn vào xương. Kích thích xương sản sinh Collagen để tăng cường sự gắn kết.

3.6. Ngủ đúng cách

Thói quen ngủ cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của cột sống. Cha mẹ cần quan sát dáng ngủ và thói quen ngủ của con để có những điều chỉnh phù hợp, tránh để trẻ có dáng nằm sai gây ảnh hưởng đến hình dáng cột sống trong quá trình phát triển.

4. Cách điều trị cong vẹo cột sống học đường

Cong vẹo cột sống học đường nếu không được khắc phục kịp thời có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm đe dọa đến sức khỏe và sự phát triển trong tương lai của trẻ. Việc điều trị khỏi bệnh sẽ có nhiều cơ hội nếu được phát hiện sớm và có phương pháp điều trị phù hợp.

Có 2 cách phổ biến nhất trong điều trị cong vẹo cột sống học đường:

4.1. Đeo nẹp

Trẻ có thể đeo nẹp để điều trị cong vẹo cột sống

Trẻ có thể đeo nẹp để điều trị cong vẹo cột sống

 

Thường được áp dụng với những trường hợp cong vẹo nhẹ dưới 20 độ và còn ít nhất 2 năm trong thời gian xương sống phát triển.

Với độ cong vẹo trên 25 độ sẽ yêu cầu phải chỉnh hình đôi – nẹp tới khi xương cột sống ngừng phát triển. Trong thời gian này, phụ huynh cần đưa trẻ đến các bệnh viện để được thăm khám định kỳ khoảng 6 tháng/ lần.

Có hai cách điều trị cong vẹo cột sống bằng nẹp bao gồm:

  • Phương pháp Milwaukee: Là phương pháp sử dụng 1 nẹp cổ cứng để nắn chỉnh lại độ cong của cột sống ở bất cứ vị trí nào.
  • Dùng khung cố định cột sống ngực - thắt lưng cùng: Điều chỉnh hình dạng cột sống tại các vùng đốt sống vùng ngực và phần dưới. Thiết bị này được đặt ở dưới cánh tay, bao quanh phần xương sườn, hông và lưng dưới.

Việc đeo nẹp có thể phải được thực hiện liên tục khoảng 23h/ ngày và liên tiếp cho đến khi trẻ bước vào tuổi dậy thì. Loại nẹp và kích thước nẹp sẽ được bác sĩ chỉ định và hướng dẫn đeo sau khi thăm khám.

4.2. Phẫu thuật

Với những trường hợp cột sống cong vẹo trên 50 độ hoặc đã quá tuổi dậy thì, phương pháp điều trị được lựa chọn lúc này là phẫu thuật.

Các đốt sống có vị trí sai lệch sẽ được nối lại bằng những dây kim loại và cố định bằng đinh vít cho tới khi liền lại hoàn toàn. Thời gian thực hiện trong khoảng 12 tháng. Sau quá trình phẫu thuật, cột sống sẽ được nắn chỉnh lại sao cho khớp với hình dạng sinh học nhất để đảm bảo chất lượng sống cho người bệnh.

Tuy nhiên, dù được phẫu thuật nhưng rất khó để xương sống khỏe mạnh như bình thường. Vậy nên, người bệnh cần kiêng mang vác vật nặng, các động tác không tốt cho cột sống để hạn chế ảnh hưởng của những di chứng.

5. Bài tập chữa vẹo cột sống cho trẻ

Để quá trình điều trị cong vẹo cột sống có được hiệu quả tốt nhất, cha mẹ có thể tham khảo một số bài tập chữa cong vẹo cột sống cho trẻ như:

5.1. Bài tập 1: Kéo dãn cơ bên lõm của đường cong


Kéo dãn cơ bên lõm của đường cong chữa vẹo cột sống
Bài tập kéo dãn cơ bên lõm của đường cong 
 

Mục tiêu: Kéo dãn các nhóm cơ phía lõm của đường cong thắt lưng. Cách thực hiện:

  • Bước 1: Để trẻ nằm sấp trên giường, tay bên vai thấp bám vào mép giường
  • Bước 2: Nâng hai chân và hông trẻ từ từ đưa sang phía đối diện với bên lõm của cột sống thắt lưng. Thực hiện 10 lần liên tiếp.

Lợi ích: Bài tập này giúp kéo giãn các nhóm cơ phía lõm của đường cong thắt lưng từ đó hỗ trợ việc nắn chỉnh hình dạng của cột sống tốt hơn.

5.2. Bài tập 2: Tăng tầm vận động của cột sống lưng


Tư thế gập người làm tăng tầm vận động của cột sống lưng

Tư thế gập người làm tăng tầm vận động của cột sống lưng
 

Cách thực hiện:

  • Bước 1: Hướng dẫn trẻ ngồi thẳng lưng, hai chân duỗi thẳng về phía trước
  • Bước 2: Hướng dẫn trẻ đưa hai tay ra phía trước, lưng hơi gập và điều chỉnh để chạm các ngón tay vào nhau. Duy trì tư thế này trong vài giây và lặp lại khoảng 10 lần.

Lợi ích: Bài tập giúp kéo giãn các nhóm cơ duỗi ở lưng và tăng tầm vận động cho cột sống lưng của trẻ.

5.3. Bài tập 3: Bài tập đứng luyện cho khung chậu và cột sống


Bài tập đứng luyện cho khung chậu và cột sống


Bài tập đứng luyện cho khung chậu và cột sống

 

Cách tiến hành:

  • Bước 1: Hướng dẫn trẻ đứng thẳng, điều chỉnh để đầu, vai, lưng của trẻ chạm vào tường, gót chân cách tường khoảng 7,6 cm
  • Bước 2: Thả lỏng cơ thể đặc biệt là vùng đầu gối và xương chậu
  • Bước 3: Hướng dẫn trẻ di chuyển theo chiều ngang nhưng vẫn giữ nguyên tư thế so với tưởng. Tập luyện thường xuyên để trẻ có thể tự di chuyển theo dáng đúng mà không cần tường.

Lợi ích: Bài tập này giúp định hướng cho sự phát triển của cột sống hỗ trợ điều trị chứng cong vẹo cột sống hiệu quả.

Các bài tập trên rất tốt cho trẻ bị cong vẹo cột sống nhưng để đảm bảo bài tập nào là phù hợp, phụ huynh vẫn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng.

Với những chia sẻ , chúng tôi hy vọng các bậc cha mẹ sẽ có lựa chọn phù hợp nhất trong quá trình điều trị cong vẹo cột sống học đường cho con. Nếu cha mẹ cần hỗ trợ thêm, hãy để lại câu hỏi cho chuyên gia của chúng tôi ngay dưới bài viết này.

5.0 (100%)/1 votes
  • Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội

CHỌN MUA NGAY

  • 215.000 VNĐ/HỘP
    Dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên : Bổ sung dưỡng chất cần thiết giúp trẻ tăng cường sức đề kháng, giảm ốm vặt, hỗ...
  • 165.000 VNĐ/HỘP
    Sản phẩm là sự lựa chọn thông minh cho các thế hệ tương lai. Bổ sung Calci và các dưỡng chất thiết yếu nhằm hỗ trợ phát...
  • 150.000 VNĐ/HỘP
    Giúp tăng chiều cao và phát triển trí não cho trẻ, giúp xương và răng chắc khỏe, giúp cải thiện tình trạng còi xương;...

ĐỘI NGŨ CHUYÊN GIA

  • GS.TSKH Hoàng Tích Huyền (Cố vấn chuyên môn bài cho bài viết)

    Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dược lý – Đại học Y Hà Nội
    GỬI CÂU HỎI
  • Thầy thuốc ưu tú - Ths.Bs Lê Thị Hải

    Nguyên giám đốc TT khám & Tư vấn Dinh Dưỡng - Viện DDQG
    GỬI CÂU HỎI
  • Ths.Bs Đinh Ngọc Hoa

    Bác sỹ chuyên khoa Nhi Bệnh Viện Xanh Pôn Hà Nội
    GỬI CÂU HỎI